Xin chào các bạn,

Tôi là Portefaix. Đây là nhật ký đầu tiên nên tôi sẽ nói đơn giản: hôm nay tôi muốn chia sẻ khía cạnh thường bị quên dù đóng góp rất lớn vào cảm giác nhập vai: thiết kế âm thanh.

Chủ đề đủ để viết tiểu thuyết, hoặc ít nhất ba nhật ký, nhưng bài đầu tôi muốn tập trung vào sáng tạo, cùng một chút về tối ưu hóa — vì âm thanh tốt không chỉ hay mà còn phải hoạt động tốt trong trò chơi.


Thiết kế âm thanh là gì?

Thuật ngữ thiết kế âm thanh chỉ việc tạo toàn bộ khía cạnh âm thanh của sản phẩm. Trong trò chơi, nó gồm:

  • các hiệu ứng âm thanh (SFX),
  • âm thanh môi trường,
  • âm thanh giao diện (UI),
  • các giọng nói (lồng tiếng),
  • và đôi khi đoạn nhạc báo hiệu (chuỗi nhạc ngắn thông báo điều gì đó).
Nói thêm một chút: âm nhạc thường giữ vị trí riêng. Nó có quy tắc, ràng buộc và vai trò rất cụ thể. Trong bài này, tôi chủ yếu tập trung vào hiệu ứng âm thanh (SFX) và cách thổi sức sống vào sinh vật.

Các loại hiệu ứng âm thanh chính

Thực tế, âm thanh thường được nhóm theo chức năng (đóng góp cho trò chơi) và bản chất (cách dùng về kỹ thuật).

  • Hiệu ứng âm thanh (SFX)
    Nhóm tổng hợp lớn: những thứ không phù hợp rõ ràng với nhóm khác.

  • Âm thanh môi trường
    Âm thanh thiết yếu để thế giới đáng tin: mưa, gió, côn trùng xa… Thường ít quan trọng cho lối chơi nhưng cần cho nhập vai. Khi âm thanh môi trường được định vị trong không gian (thác nước, cối xay, nguồn cụ thể), thường gọi là nhóm âm thanh môi trường có nguồn.

  • Âm thanh giao diện
    Âm thanh ngoài thế giới truyện gắn với giao diện: menu, xác nhận, thông báo, v.v.

  • Âm thanh Foley
    Mọi âm thanh từ hành động nhân vật: bước chân, quần áo cọ, thao tác vũ khí, va chạm nhỏ… Trong game, Foley thường gộp với SFX, nhưng điểm khác quan trọng là Foley rất ít biến đổi và thường được thu trong phòng thu.

  • Lồng tiếng
    Giọng nói có lời và hiểu được.

  • Đoạn nhạc báo hiệu
    Gần với âm nhạc: ngắn, hiệu quả, thường thông báo sự kiện hoặc phần thưởng.


Thiết kế tiếng kêu: ví dụ quái vật

Sau tổng quan, hãy đi vào thực tế. Một phần lớn thiết kế âm thanh Hana là: các sinh vật.

Bước đầu là phân tích: tôi muốn người nghe cảm nhận điều gì?
Sinh vật khổng lồ không có âm thanh như con vật nhỏ lo lắng. Sinh vật nước có chất âm khác quái vật trên cạn. Ngay cả cùng kích thước, ý đồ cũng có thể đổi mọi thứ.

Trong Hana, mục tiêu của tôi đơn giản: sự đáng tin. Tôi muốn bộ não của bạn nghĩ "nó có thể tồn tại", dù sinh vật kỳ ảo.

Vì vậy thường dựa vào tham khảo thực tế: tai chúng ta thích nối điều nghe thấy với thứ đã biết.


Từ micro đến quái vật

Khi có ý đồ, phải tạo tiếng kêu. Cách đáng tin để giữ tính tự nhiên là bắt đầu từ âm thanh thực: động vật, giọng người, chất liệu thô…

Ở đây đơn giản: chúng tôi tự thu âm mình. Gầm gừ, rên, rít… đều được dùng.

Lưu ý
Đừng ép giọng: rất dễ gây tổn thương, và mất giọng vì quái vật thì thật đáng tiếc.

Sau đó làm sạch bản thu nếu cần và bắt đầu biến đổi. Một phương pháp phổ biến là dùng sampler : công cụ phát lại âm thanh ở cao độ, tốc độ khác nhau và áp dụng hiệu ứng.

Giao diện sampler Radium (Soundminer)
Ví dụ sampler: Radium, phần mở rộng Soundminer — điểm khởi đầu tốt để tạo hình giọng nói.

Mục tiêu khá nghịch lý: biến đổi mạnh âm gốc đến mức khó nhận ra, trong khi vẫn đáng tin và rõ ràng trong trò chơi.

Đặc biệt cần các biến thể. Quái vật lặp cùng tiếng kêu sẽ thành "robot âm thanh" sau 30 giây. Vì vậy chuẩn bị nhiều phiên bản, rồi trong trò chơi thêm chút ngẫu nhiên về âm lượng và cao độ để tránh lặp.

Bước 1
Ý đồ & tham khảo: sinh vật nào, cảm xúc nào, độ nặng âm thanh nào.
Bước 2
Thu âm, tạo nền tự nhiên.
Bước 3
Xử lý: sampler, hiệu ứng và tạo hình âm sắc.
Bước 4
Biến thể: nhiều bản thu và ngẫu nhiên nhỏ trong trò chơi.
Bước 5
Xuất & tích hợp: định dạng, nén Unity và quy tắc triển khai.

Chuyện tối ưu hóa

Khi có bộ âm thanh hài lòng, chúng tôi xuất theo quy tắc cụ thể để tối ưu hóa và giúp tích hợp dễ hơn, dù tôi hay người khác thực hiện.

48 kHz
Tần số lấy mẫu
16 bit
Độ phân giải
Unity
Nén khi nhập

Trong Hana, tài nguyên âm thanh được nhập không nén và Unity quản lý nén. Đây là đánh đổi phổ biến: phân phối mọi thứ không nén sẽ nhanh chóng tăng dung lượng và bộ nhớ, trong khi chất lượng nghe thường cải thiện rất ít.

Vì sao không phải mọi âm thanh đều được định vị 3D?

Với 3D, engine phải tính vị trí tương đối nguồn và người nghe (phân bố trái/phải, suy giảm, v.v.), tốn CPU. Vì vậy chỉ dùng 3D khi vị trí thực sự hữu ích.

Trong Hana, tiếng sinh vật được phát ở 2D : vị trí quái vật hay người chơi không đổi cách phát. Điều quan trọng là thời điểm âm thanh kích hoạt: tấn công, trúng đòn, chết, v.v.

Nhiều âm thanh môi trường và giao diện cũng phù hợp 2D: gió, menu, thông báo. Cách này tránh tạo hàng nghìn nguồn âm vô ích và giữ tài nguyên cho phần khác.


Các đoạn âm thanh

Gợi ý : nếu có thể, dùng tai nghe — chi tiết sẽ rõ nhất.

Đoạn 1 — Âm gốc

Bản thu tự nhiên trước xử lý để giữ chất liệu.

Đoạn 2 — Sau xử lý

Cùng âm gốc, được tạo hình bằng sampler và hiệu ứng: cao độ, âm sắc, chất liệu.

Đoạn 3 — Biến thể trong trò chơi

Bộ biến thể được thiết kế tránh cảm giác lặp lại.

Đoạn 4 — Âm thanh môi trường đang hoàn thiện

Âm thanh đơn giản để minh họa cách một khu vực có sức sống.


Kết luận

Âm thanh Hana vẫn đang được xây dựng: một số khía cạnh thế giới còn tìm hướng, nhưng bản chất trò chơi đã rõ.

Tôi có nhiều ý tưởng tạo nét độc đáo cho thế giới Hana và mong thấy phiên bản 3D mở ra những khả năng âm thanh nào, không chỉ cho quái vật.

Mục tiêu lâu dài là mang tới thế giới âm thanh tạo bất ngờ… và cảm giác nhập vai.

Hẹn sớm gặp lại,
Portefaix